GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH OCOP ĐỒNG THÁP

Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP) - Đánh thức tiềm năng, nâng tầm giá trị nông sản Đồng Tháp

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP - One Commune One Product) là một chủ trương lớn của Chính phủ Việt Nam, được triển khai trên phạm vi toàn quốc từ năm 2018 theo Quyết định số 490/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Mục tiêu cốt lõi của chương trình là phát triển kinh tế nông thôn theo hướng phát huy nội lực, gia tăng giá trị, gắn kết cộng đồng và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Tại tỉnh Đồng Tháp, chương trình OCOP đã và đang trở thành một "luồng gió mới", thổi bùng sức sống mãnh liệt cho khu vực nông thôn, góp phần quan trọng vào công cuộc xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.

I. TỔNG QUAN VỀ CHƯƠNG TRÌNH OCOP TẠI ĐỒNG THÁP

Đồng Tháp là tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long, được thiên nhiên ưu đãi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng vô cùng thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Với diện tích đất nông nghiệp rộng lớn, hệ thống sông ngòi chằng chịt và nguồn lao động dồi dào, cần cù, sáng tạo, Đồng Tháp từ lâu đã nổi tiếng là "vương quốc" của lúa gạo, trái cây và thủy sản. Những đặc sản như xoài Cao Lãnh, quýt hồng Lai Vung, sen Tháp Mười, khô cá lóc, nem Lai Vung... đã trở thành thương hiệu quen thuộc với người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của chương trình OCOP, ngay từ khi mới triển khai, Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh Đồng Tháp đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở. Hàng loạt các cơ chế, chính sách hỗ trợ đã được ban hành, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các chủ thể (hợp tác xã, doanh nghiệp, hộ sản xuất) tham gia chương trình. Nhờ đó, sau hơn 5 năm triển khai, chương trình OCOP Đồng Tháp đã đạt được những kết quả hết sức ấn tượng, trở thành một trong những điểm sáng của cả nước về phát triển sản phẩm OCOP.

II. NHỮNG THÀNH TỰU NỔI BẬT CỦA OCOP ĐỒNG THÁP

Tính đến nay, toàn tỉnh Đồng Tháp đã có hàng trăm sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP từ 3 sao đến 5 sao. Trong đó, có những sản phẩm tiềm năng 5 sao đã được đề xuất Trung ương đánh giá, công nhận. Các sản phẩm OCOP của Đồng Tháp vô cùng phong phú và đa dạng, trải rộng trên nhiều nhóm ngành khác nhau:

  • Nhóm thực phẩm: Đây là nhóm chiếm số lượng lớn nhất, bao gồm các sản phẩm tươi sống, sơ chế và chế biến sâu như: xoài sấy dẻo, mít sấy, chuối sấy, khô cá lóc, khô cá sặc, khô cá tra phồng, chả cá thát lát, nem Lai Vung, lạp xưởng tươi, các loại bột dinh dưỡng từ gạo lứt, sen, đậu...
  • Nhóm đồ uống: Gồm các sản phẩm đặc trưng như: rượu sen, rượu xoài, trà sen, trà mãng cầu, trà hoa đậu biếc, nước màu dừa... mang đậm hương vị của vùng đất Sen hồng.
  • Nhóm dược liệu và sản phẩm từ dược liệu: Các sản phẩm từ nấm linh chi, đông trùng hạ thảo, tinh bột nghệ, dầu dừa nguyên chất, các loại cao dược liệu... được sản xuất theo quy trình nghiêm ngặt, đảm bảo chất lượng.
  • Nhóm thủ công mỹ nghệ: Các sản phẩm đan lát từ lục bình, bèo tây, khăn choàng, túi xách thổ cẩm... thể hiện sự khéo léo, tinh tế của người dân Đồng Tháp.
  • Nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng và điểm du lịch: Các điểm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với các làng nghề truyền thống như: Làng hoa kiểng Sa Đéc, Khu du lịch sinh thái Gáo Giồng, Vườn quốc gia Tràm Chim, Khu du lịch Làng bè... đã được công nhận là sản phẩm OCOP, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Không chỉ dừng lại ở số lượng, chất lượng và mẫu mã của sản phẩm OCOP Đồng Tháp cũng không ngừng được nâng cao. Các chủ thể đã chú trọng đầu tư vào bao bì, nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc, xây dựng câu chuyện sản phẩm... để tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Nhiều sản phẩm OCOP của tỉnh đã có mặt tại các hệ thống siêu thị lớn trên toàn quốc như Co.opmart, Big C, Go!, Bách Hóa Xanh... và từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

III. VAI TRÒ CỦA OCOP ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI ĐỊA PHƯƠNG

Chương trình OCOP đã mang lại những tác động tích cực và toàn diện đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Đồng Tháp:

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn: OCOP đã thúc đẩy quá trình chuyển dịch từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, manh mún sang phát triển sản xuất hàng hóa tập trung, quy mô lớn, gắn với chế biến sâu và thị trường tiêu thụ. Chương trình khuyến khích các địa phương phát huy lợi thế so sánh, tập trung phát triển các sản phẩm chủ lực, đặc trưng của mình.

Nâng cao thu nhập và tạo việc làm cho người dân: Thông qua việc hỗ trợ các chủ thể phát triển sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm, chương trình OCOP đã góp phần quan trọng trong việc tăng thu nhập cho người dân nông thôn, đặc biệt là các hộ nghèo, hộ cận nghèo. Đồng thời, chương trình cũng tạo ra hàng ngàn việc làm mới tại chỗ, góp phần giải quyết vấn đề lao động dư thừa ở nông thôn, hạn chế tình trạng di cư lên các thành phố lớn.

Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống: OCOP không chỉ đơn thuần là một chương trình phát triển kinh tế, mà còn mang ý nghĩa xã hội và văn hóa sâu sắc. Nhiều sản phẩm OCOP gắn liền với các làng nghề truyền thống, các bí quyết gia truyền, các giá trị văn hóa bản địa. Việc phát triển các sản phẩm này chính là cách để bảo tồn và phát huy những giá trị quý báu đó cho thế hệ mai sau.

Thúc đẩy xây dựng nông thôn mới: Chương trình OCOP là một trong những giải pháp quan trọng để thực hiện tiêu chí về thu nhập và tổ chức sản xuất trong Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Sự thành công của OCOP đã góp phần không nhỏ vào việc hoàn thành các mục tiêu xây dựng nông thôn mới của tỉnh.

Nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản địa phương: Với việc được chuẩn hóa về chất lượng, bao bì, tem nhãn và được xếp hạng sao, các sản phẩm OCOP đã có một "tấm vé thông hành" uy tín để thâm nhập vào các kênh phân phối hiện đại, nâng cao vị thế và khả năng cạnh tranh so với các sản phẩm cùng loại trên thị trường.

IV. CÁC CHỦ THỂ THAM GIA CHƯƠNG TRÌNH OCOP

Sự thành công của chương trình OCOP Đồng Tháp có sự đóng góp to lớn của các chủ thể tham gia, bao gồm:

  • Hợp tác xã (HTX): Đây là lực lượng nòng cốt, chiếm số lượng lớn nhất trong số các chủ thể OCOP. Các HTX đã thể hiện vai trò quan trọng trong việc tập hợp, liên kết các hộ nông dân, tổ chức sản xuất theo quy trình, đảm bảo nguồn cung nguyên liệu ổn định và chất lượng.
  • Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Các doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc đầu tư công nghệ chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường và đưa sản phẩm OCOP vươn xa.
  • Hộ sản xuất kinh doanh cá thể: Đây là lực lượng đông đảo, nắm giữ nhiều bí quyết sản xuất truyền thống, tạo ra những sản phẩm mang đậm bản sắc địa phương.

Tỉnh Đồng Tháp luôn quan tâm, tạo điều kiện và có những chính sách hỗ trợ thiết thực cho các chủ thể, từ khâu đào tạo, tập huấn, xây dựng kế hoạch kinh doanh, đến hỗ trợ về khoa học công nghệ, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm...

V. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH OCOP TRONG THỜI GIAN TỚI

Phát huy những kết quả đã đạt được, trong thời gian tới, tỉnh Đồng Tháp sẽ tiếp tục đẩy mạnh triển khai chương trình OCOP theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và bền vững. Các mục tiêu và định hướng chính bao gồm:

  • Tiếp tục rà soát, đánh giá và công nhận các sản phẩm mới đủ điều kiện đạt chuẩn OCOP; đồng thời, hỗ trợ các chủ thể nâng hạng sao cho sản phẩm, đặc biệt là các sản phẩm tiềm năng 5 sao.
  • Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất, quản lý và xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP.
  • Chú trọng phát triển các sản phẩm OCOP gắn với du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, tạo ra các sản phẩm du lịch đặc sắc, hấp dẫn du khách.
  • Tăng cường công tác quảng bá, giới thiệu sản phẩm OCOP trên các phương tiện truyền thông đại chúng, các sàn thương mại điện tử và tại các hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước.
  • Mở rộng liên kết vùng, liên kết ngành trong phát triển sản phẩm OCOP, tạo thành chuỗi giá trị bền vững.
  • Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý chương trình OCOP các cấp và các chủ thể tham gia chương trình.
LỜI KẾT

Chương trình OCOP đã thực sự trở thành một "cú hích" quan trọng, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế nông thôn của tỉnh Đồng Tháp. Những sản phẩm OCOP không chỉ là niềm tự hào của mỗi địa phương, của những người nông dân, doanh nhân chân chất, mà còn là "đại sứ" văn hóa, quảng bá hình ảnh một Đồng Tháp năng động, sáng tạo và giàu bản sắc đến với bạn bè trong nước và quốc tế.

Với sự quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận và tham gia tích cực của cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân, tin tưởng rằng chương trình OCOP Đồng Tháp sẽ tiếp tục gặt hái được nhiều thành công hơn nữa, góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, xây dựng quê hương Đất Sen hồng ngày càng giàu đẹp, văn minh.